CODA, Apeldoorn
CODA
Apeldoorn
Woensdag 25 maart 2009, 20:30 uur, Ned. 1
Tussen Kunst & Kitsch is in het CODA in Apeldoorn.
De volgende voorwerpen zijn aan tafel besproken:


Theepot
'Whieldon' theepot
Expert: Robert Aronson 
Object: 'Whieldon' aardewerken theepot met deksel

Datering: 1750-1800 
Waarde: 800 euro

Mevrouw kocht deze theepot vorig jaar in een kringloopwinkel, ze vond het een apart ding. Zeker zo met die rare combinatie van de vogel op de deksel en dan die leeuwenpootjes onderaan de theepot.
De aankoop heeft haar drie euro vijftig gekost.
Volgens expert Robert Aronson is dat een hele goede koop geweest!
De Engelse stad Whieldon staat bekend om zijn theeserviezen, er werden ook veel koetjes gemaakt om melk uit te schenken. Whieldon aardewerk was erg in de mode in Nederland in de tweede helft van de achttiende eeuw. Dit betekende min of meer de doodsteek voor het Delfts aardewerk. We komen dit type Whieldon theepotten nog af en toe tegen in Nederland. Typisch voor Whieldon is deze kleurstelling met groen en geel. Helaas is de tuit van de theepot er af geweest en zit er een scheur in de pot, waardoor de waarde aanzienlijk vermindert. Als de theepot in topconditie was geweest, had hij wel 3.500 euro op kunnen brengen!

Mopjestrommel
Mopjestrommel
Expert: Joseph Estié 
Object: Balijn en houten 'mopjestrommel' 

Datering: ca 1700
Herkomst: Noord Nederland 
Afmetingen: 38 cm hoog
Waarde: 4000–5000 euro

Dit is een typisch voorbeeld van puur Nederlandse volkskunst. En het heeft niets met grapjes te maken, zo vertelt expert Joseph Estié. Het woord 'mopjes' staat in dit geval voor liedjes. Zaanse dames bewaarden er aan het eind van de zeventiende eeuw hun liedboekjes in. Die konden ze dan meenemen in de mopjestrommel als ze op theevisite gingen bij vriendinnen, om samen liederen te zingen. Bijzonder is dat de eigenaar ook nog een oorspronkelijk gezangboekje in de mopjestrommel bewaart.

Sprakel-klok
Stoelklok
Expert: Fred Kats 
Object: Stoelklok
Maker: onbekend

Datering: midden 18e eeuw 
Waarde: 2500-3000 euro

Over dit soort klokken wordt heel erg veel geschreven, zegt expert Fred Kats (klokken en horloges). En er is vooral veel onenigheid over wie de maker is, daar komen de kenners niet uit. Bekende makers van Goorse stoelklokken als deze zijn Bakker en Sprakel. Het uurwerk van deze klok is origineel en waarschijnlijk van "Sprakel" maar aan de kast zijn veel elementen te zien die niet oorspronkelijk zijn. Het is duidelijk dat de klok in latere jaren een facelift heeft gehad en waarschijnlijk is de kast er later bijgemaakt in de stijl van een echte Bakker klok. Dat is jammer, want de waarde van originele stoelklokken kan oplopen tot 22.000 euro en deze klok is slechts 2.500 tot 3.000 euro waard.

Berlage-stoel
Berlage-stoel
Expert: Frans Leidelmeijer
Object: eikenhouten stoel van Berlage
Waarde: circa 1500 euro


Deze stoel was voor de eigenaar leifde op het eerste gezicht. Hij kocht hem voor 75 euro bij een kringloopwinkel met het vermoeden dat het een echte Berlage-stoel was. Dat klopt, bevestigt expert Frans Leidelmeijer (toegepaste kunst 1880-1970). Deze stoel is typisch Berlage streng en strak. Voor de constructie zijn geen spijkers gebruikt, maar alleen maar dwarsverbindingen. De vorm is gebaseerd op een Egyptische stoel met een recht stuk voor de steun en een schuine balk voor het comfort. De strakke vormgeving en de sobere versiering zijn geïnspireerd op de 17e eeuwse gothiek. Een financiële klapper heeft de eigenaar helaas niet gemaakt met deze aankoop. Tegenwoordig zijn de meubels van Berlage niet meer zo geliefd, ze waren ook veel te stijf. Dat maakt ook dat de waarde van dit soort stoelen de laatste tijd daalt.  


Kerkzilver
Kerkzilver
Expert: Emiel Aardewerk
Object: 2 zilveren slangenbekers en 2 zilveren borden


Herkomst: Duitsland, 17e eeuw
Waarde: circa 38.000 euro

Deze bekers en borden worden op hoogtijdagen gebruikt door de Protestantse kerk in Assendelft. De bekers voor wijn en de borden voor het brood. Alle kerkgangers drinken dan uit de beker. Vroeger werden ze bewaard in de kluis van de bank, maar de huidige dominee vond het zonde om zo'n mooi stel niet gewoon te gebruiken. Het is goed te zien dat ze gebruikt zijn, zegt expert Emiel Aardewerk. De slijtagesporen zijn duidelijk te zien. Dit soort bekers worden slangenhuid bekers genoemd, omdat de buitenkant veel wegheeft van een slangenhuid. Dit stel is waarschijnlijk door een particulier aan de kerk geschonken. Dergelijke stukken werden ook wel door rijke particulieren thuis gebruikt. Het model komt uit Duitsland en in Nederland zijn ze erg zeldzaam. De waarde: 15.000 euro voor elke beker en 4000 euro voor de borden.