Het Mauritshuis
Jan van de Cappelle
Zaterdag 29 maart 2008, 17:45 uur, Ned. 2
Het Mauritshuis verwerft Zeegezicht met schepen uit omstreeks 1660 van Jan van de Cappelle (Amsterdam 1626-1679 Amsterdam).
Dit schilderij is het allermooiste zeegezicht van Jan van de Cappelle dat nog in particuliere handen was. De aankoop vond in december 2007 plaats. Het is de laatste van een reeks van ruim dertig aanwinsten die de vandaag terugtredende directeur Frits Duparc voor het Mauritshuis realiseerde. De verwerving van deze magistrale en monumentale marine betekent een grote verrijking voor het Nederlands openbaar kunstbezit. Een monumentaal zeegezicht (doek 88,5 x 113,5 cm) van deze kwaliteit en zo mooi bewaard, ontbrak tot nu toe in Nederland.
Compositie
Het Zeegezicht met schepen heeft een voor de kunstenaar karakteristieke compositie, waarbij schepen van verschillende aard en grootte in groepjes bijeen liggen. Het geldt algemeen als een van de meesterwerken van de schilder. Werk van Jan van de Cappelle, die met Willem van de Velde wordt beschouwd als de belangrijkste marineschilder van de 17de eeuw, is betrekkelijk zeldzaam.
Water, licht en lucht
Nederland is van oudsher een land van water, licht en heldere luchten. Meer dan welke andere 17de-eeuwse kunstenaar is het de marineschilder Jan van de Cappelle geweest die dit beeld heeft vastgelegd. Zijn Zeegezicht met schepen toont een bijna rimpelloos water met grotere en kleinere schepen, alleen of in groepjes, onder een zilvergrijze, bewolkte hemel. Het is er vrijwel windstil, de zeilen van de schepen hangen slap. De vochtige atmosfeer boven het water is door de schilder in koele zilveren tinten weergegeven, terwijl de schepen en de wolkenformaties weerspiegeld worden in het gladde wateroppervlak. Hoewel het de schilder in de eerste plaats leek te gaan om de totaalindruk van zijn voorstelling, heeft hij veel zorg besteed aan de weergave van de schepen en de bedrijvigheid daarop. Zeelui zijn in de weer met hun schepen en hun vracht, ze roken een pijpje of zijn met elkaar in gesprek. In deze details heeft Van de Cappelle zich uitgeleefd in een zorgvuldige keuze van kleuren: naast enkele rode en witte accenten heeft hij oneindig veel gradaties van bruin en oker toegepast.