Catharijneconvent
Bronzen Pietà
Zaterdag 12 april 2008, 17:45 uur, Ned. 2
De levensgrote bronzen Pietà van de Nederlandse beeldhouwer Caspar Berger (1965) geeft het moment weer waarop de overleden Christus van het kruis is genomen en op de schoot Maria rust. Als conceptueel kunstenaar speelt Berger met beeldvorming en werkelijkheid.
In zijn werk – bronzen afgietsels van lichamen – zoekt hij het spanningsveld tussen kopie en origineel, tussen dode materie en het levende lichaam.
Monumentaal, aangrijpend en vervreemdend Met deze sculptuur verwijst Berger naar één van de bekendste iconen uit de kunstgeschiedenis: de Pietà (1498/1499) van Michelangelo Buonarroti (1475– 1564).
Graftombe St. Pieter Rome
Opdrachtgever kardinaal Jean Bilheres de Lagraulas bestelde het marmeren beeld waarschijnlijk voor zijn graftombe in de Sint-Pieter in Rome. Michelangelo's geniale compositie maakte veel indruk op Berger: "Het lichaam van Jezus helt sterk naar voren. Als Maria op zou staan zou ze 2.30 meter lang zijn en haar perfecte gezicht verraadt haar emoties niet. Het beeld moest in de eerste plaats de grootsheid van de kerk weerspiegelen."
Berger heeft een jaar aan de enscenering van zijn versie gewerkt. De lichamen van zijn modellen smeert hij eerst in met siliconen. Zo ontstaat een tweede huid die zich makkelijk laat afstropen, een buigbare mal. Berger keert de mal binnenste buiten, wat een bevreemdend effect oproept. Licht wordt donker, hol wordt bol. Nadat de negatieve siliconenvorm bedekt is met was, wordt de mal in brons gegoten volgens de cire perdu ('verloren was') methode. Een knap staaltje techniek is dat het lichaam van Christus uit één stuk is gegoten.
Meerwaarde door gaten en rafelranden
Ongebruikelijk voor het werk van Berger is de signatuur, op de mantel van Maria. Hij verwijst hiermee opnieuw naar Michelangelo: zijn enige gesigneerde werk is de Pietà. Berger borduurde zijn naam gespiegeld op de stof, zodat deze er na omkering van de mal positief uitkwam. De signatuur contrasteert zo met de omgekeerde wereld van het beeld.
Berger streeft in zijn beelden naar realisme. "Ik ga niets mooier maken dan het werkelijk is. Ik wil de werkelijkheid vervangen." De gaten en rafelranden die ontstaan bij het bronsgieten, geven het beeld juist een meerwaarde.
Waar de blik van Michelangelo's Maria liefdevol en ingetogen is, laat Berger haar gezicht open als een gapend gat. Hij biedt de gelegenheid om ons met haar te identificeren en creëert een beeld van rouw.