In de documentaire Hollands Licht trachten kunsthistorici, kunstenaars en wetenschappers een antwoord te geven op de vragen die de mythe van het intrigerende Hollandse licht oproept.De Duitse kunstenaar Joseph Beuys zei dat het Hollandse Licht niet meer bestaat sinds de inpoldering van het IJsselmeer. Daarmee is 'het oog' van Nederland  verloren gegaan. Er zit ongetwijfeld een kern van waarheid in. Maar is het Hollands Licht niet nog steeds bijzonder? En wat maakt Hollands Licht anders dan ander licht? Is het het water? Of zijn het de vier seizoenen? Of heeft het te maken met het vlakke land, waardoor je de horizon beter kunt zien dan in bijvoorbeeld Frankrijk? 

Een van de belangrijkste aspecten die Nederland zo aantrekkelijk maken voor schilders in de 17de eeuw is dat het licht voortdurend verandert door water, wind en wolken. Geen landschap is ooit hetzelfde en dat maakt het uniek.

Het allerbelangrijkste verschil tussen Hollands licht en ander licht, is het water, en dan bedoelen we ook de waterdeeltjes in de lucht die de zonnestralen weerspiegelen. Dit wordt in de documentaire aan de hand van een (scheikunde) proef duidelijk aangetoond. Water reflecteert. Dus hoe meer water, hoe meer licht. 

Het is ook mogelijk dat het geheim in de schilderkunst zelf zit. En dat water en zon er niets mee te maken hebben. Maar dat de schilders dit typische licht gecreëerd hebben, door op een bepaalde manier licht en donker af te wisselen. Dan staat Hollands licht voor een schildertechniek die in Nederland is ontstaan?

De documentaire laat ons kijken naar het licht en naar de prachtige landschappen. De kijker twijfelt soms of het beeld een schilderij is of een echt stukje Hollands landschap.En dan verandert er iets, een wolk wordt verplaatst door de wind, de zon valt anders in en ja dan weet je het zeker: dat is op en top Nederland. Wind, water, zon en wolken wat een pracht combinatie. De schilders in de 17de eeuw kwamen niet voor niets van heinde en verre om dit fenomeen vast te leggen. Het is en blijft bijzonder. Zoals Nescio schreef: 'Altijd anders en altijd gelijk'. 

Hollands licht is een film van Pieter-Rim de Kroon en Maarten de Kroon
Eindredactie AVRO: Marijke Rawie