Rembrandt Inc.
Vrijdag 29 december, 15:55 uur, Ned. 2
De naam ‘Rembrandt van Rijn’ laat als geen andere de kassa’s rinkelen. Dat geldt vandaag, maar het gold ook al in de zeventiende eeuw want Rembrandt was niet alleen een getalenteerd kunstenaar maar ook een gewiekst zakenman. De documentaire ‘Rembrandt Inc.’ duikt in de wereld van de kunst en het geld, toen en nu.
Is het een echte Rembrandt of is het een nep Rembrandt? De man die wereldwijd geldt als dé expert op dit gebied, is professor Ernst van de Wetering, hoofd van het Rembrandt Research Project. In de documentaire Rembrandt Inc. zien we Van de Wetering terwijl hij nauwgezet en gedreven aan het werk is in zijn laboratorium. Hij doet zijn werk in naam van de kunst. Dat zijn oordeel een winst of verlies van miljoenen dollars kan opleveren voor de musea, veilinghuizen en kunsthandelaren die in het bezit zijn van een vermeende Rembrandt, daar blijft hij laconiek onder. Dat geldt bepaald niet voor degenen die van zijn oordeel afhankelijk zijn, zij sidderen voor het oordeel van Van de Wetering.
Ondanks de financiële risico's blijft de naam Rembrandt magisch en onweerstaanbaar. Kunstkopers wagen nog steeds graag een enorme gok wanneer er een Rembrandt op de markt komt. Kunsthistoricus Gary Schwartz zegt daarover: 'Mensen willen nu eenmaal iets hebben dat afkomstig is uit de handen, het hart, de geest en de ziel van dit heel bijzondere en intense individu dat zo'n belangrijk onderdeel vormt van onze cultuur.'
Zo was het vroeger ook al. Rembrandt was in zijn eigen tijd van meet af aan een echte ster en zijn publiek, rijk of minder rijk, deed een moord voor een 'echte Rembrandt'. De kunstenaar – een artistiek genie maar minstens zo'n gewiekst zakenman – zorgde ervoor dat de Rembrandts 'van de lopende band' bleven rollen in zijn atelier. Veel schilderijen maakte hij zelf of samen met zijn studenten. Van die werken maakten zijn leerlingen op hun beurt weer vele kopieën, en van de kopieën weer kopieën. Alles bij elkaar leverde het een oeuvre op dat groot genoeg is om tot op de dag van vandaag een heel leger van handelaars, experts, wetenschappers, curatoren en verzamelaars aan het werk te houden. Vierhonderd jaar na de geboorte van Rembrandt blijkt dat de grote meester niet alleen een artistieke erfenis heeft nagelaten, maar ook een hele industrie.
In 'Rembrandt Inc.' komen alle grote namen uit de hedendaagse Rembrandt-wereld aan het woord: professor Ernst van de Wetering en zijn team van wetenschappers, de Britse historicus Simon Schama, de Amerikaanse kunsthistorici Gary Schwartz, Svetlana Alpers en Mariet Westerman, de Amerikaanse kunsthandelaar Otto Naumann, de Nederlandse kunsthandelaar Robert Noortman, de directeur van Christie's Londen Richard Knight, de curator van het Metropolitan Museum in New York Walter Liedtke, en de kunstverzamelaar Thomas Kaplan.
Een film van Hans Pool en Koos de Wilt
Regie: Hans Pool
Redactie en interviews: Koos de Wilt
Een co-productie van AVRO met ARTE G.E.I.E, ORF, SBS Australia, YLE, en LRT
Eindredactie AVRO: Wolter Braamhorst