Er zijn geen regels om te declameren. Sommigen lezen voor alsof het een gewoon verhaal is. Anderen doen het rappend, heel ritmisch, schreeuwen of zingen, alles kan. Maar als ik declameer in mijn radioprogramma de Sandwich probeer ik mezelf  op de achtergrond te houden en het gedicht het werk te laten doen.

1.Een gedicht is geschikt om te declameren als het je aanspreekt, als je zin krijgt om het hardop te lezen of zelfs uit je hoofd te leren.
Gedichten die bestaan uit zinnen, zijn meestal eenvoudiger om voor te dragen dan gedichtendie alleen uit losse woordjes of uitroeptekens bestaan, maar ook die kunnen voorgedragen worden.
 Vroeger rijmden de meeste gedichten. Tegenwoordig rijmen de meeste gedichten niet.Rijm is makkelijk bij het onthouden van gedichten. Rijm kan erg komisch werken daarom zijnveel komische gedichten rijmend. Rijm hoeft niet.

2. Gedichten staan in gedichtenbundels.
De dichter heeft zijn best gedaan om ze in een mooi verband te zetten, de uitgever heeft er een mooi boekje van willen maken. De boekhandel legt ze ter inzage. Je mag dus in een boekhandel bundels uit de kast pakken en gedichten staan lezen. In een bibliotheek staan er ook en ook daar kijkt niemand vreemd op als je leest.

3. Gedichten van veel verschillende dichters staan in bloemlezingen.
Mensen met verstand en smaak hebben alvast een voorselectie gemaakt uit de enorme hoeveelheid gedichten die er verschijnt.
De bekendste zijn de bloemlezingen van Gerrit Komrij. Hij heeft een voorkeur voor verstaanbare, rijmende en vaak ook geestige poëzie.

Gerrit Komrij's Nederlandse poëzie van de 19de tot en met de 21ste eeuw in 2000 en enige gedichten. Div. drukken, Bert Bakker, Amsterdam
Bevat zeer veel poëzie die geschikt is om voor te dragen. De bundel wordt steeds herdrukt, staat ook in alle bibliotheken en is een prachtig bezit.
 Zijn laatste bloemlezing is ook geweldig en zit vol verrassingen
Gerrit Komrij: De Nederlandse kinderpoëzie in 1000 en enige gedichten. Prometheus, Amsterdam, 2007

 Een totaal andere sfeer en keuze biedt de:
Spiegel van de moderne Nederlandse en Vlaamse dichtkunst samengesteld door Hans Warren en Mario Molengraaf. Diverse drukken. Uitgeverij Balans, 2005
 Er zijn ook bloemlezingen die alleen de bekendste gedichten uit de Nederlandse poëzie geven:
Domweg gelukkig, inde Dapperstraat: de bekendste gedichten uit de Nederlandse literatuur. Bijeengebracht en ingeleid door C.J.Aarts en M.C. van Etten. Uitg. Bert Bakker, veel drukken vanaf 1990.
 En:
De selectie van de eeuw: de 200 beste gedichten van Nederland en Vlaanderen gekozen door Hugo Brems, Rob Schouten en Rogi Wieg. De Arbeiderspers, Amsterdam – Antwerpen , 1999
 En bekende buitenlandse gedichten in vertaling:
A thing of beauty: de bekendste gedichten uit de wereldliteratuur verzameld en ingeleid door Menno Wigman en Rob Schouten. Uitg. Bert Bakker, 2005

De Arbeiderspers brengt  met de Stichting VSB Poëzieprijs ieder jaar een bundel uit met recente gedichten. Er was elk jaar een andere bloemlezer maar de titel was steeds:
De 100 beste gedichten van …
 Nonsensgedichten en komische poëzie vind je in:
Ik wou dat ik twee hondjes was: Nederlandse nonsens- en plezierdichters van de twintigste eeuw. Bijeengebracht en ingeleid door Vic van de Reijt. Uitg Bert Bakker, Amsterdam, 2003
 Of wonderlijker nog in:
Tysger Boelens en Gerrit Komrij: Perplexicon; het abc van de nonsens. Nijgh & Van Ditmar, Amsterdam, 2007
 Mijn favoriet van het afgelopen jaar was:
Zo klinkt dus weggesmeten geld: de geestigste gedichten uit de Tweede Ronde. Bijeengebracht door Meindert Burger & Jos Versteegen. Amsterdam, Mouria, 2007

4. Mijn eigen favorieten?
Zelf las ik in de Sandwich sinds 1995 meer dan 1500  gedichten voor van o.a: Andrade, Andreus, Auden, Baeke, ten Berge, Bloem, Boerstoel, Boog, Boskma,  Brecht, Brederode, Bruinja, Campert, Carmiggelt, Chabot, De Coninck, Dee, Van Deel, Deelder, Ducal, Elsschot, Eijkelboom, Eluard, Geerds, Gerbrandy, Gerhardt, Gerlach, Gilliams, Van Gogh, Gorter, Gruwez, Harmens, Harmsen ten Beek, Heine, Herzberg, Heytze, Hooft, Huygens, Jansen, Jansma, Kavafis, Kloos, Komrij, Kopland, Kouwenaar, Krog, Kusters, Lanoye, Leeflang, Van Leeuwen, Van Lieshout, Van der Linden, Lodeizen, Lorca, Lucebert, Min, Minne, Mortier, Nahon, Nassr, Nijhoff, Van Nijlen, Nolens, Noordstar, Van Ostayen, Van Pamelen, Perk, Pessoa, Petrarca, Pfeijffer, Prévert, Rawie, Reve, Rilke, Rimbaud, Schippers, Schmidt, Scholten, Schoolmeester, Schouten, Schouwenaar, Slauerhoff, Speenhoff, Szymborska, Tellegen, Vasalis, Veldman, Verhagen, Verlaine, Vondel, Vroman. Vroomkoning, Whitman, Wigman, Wieg, De Wijs, Van Wilderode, Wilmink, Van Wissen, Zonderland, Zuiderend en Zwagerman.